Program Ýndir- Youtube - Ödev Ýndir - videolar -bedava mp3 indir - Resimleri- Müzik - Saðlýk- Dersi- Ýzle sýcak kahve Melodi - Msn - Þarký Sözleri - Nokia Programlarý - Tema Ýndir -Aþk Þiirleri - Bedava

Orhan Pamuk kendisini Nobel'e taþýyan romanlarý nasýl yazdýðýný anlattý

27/10/2007 · Kategori: Turkce ve Edebiyat

Orhan Pamuk kendisini Nobel'e taþýyan romanlarý nasýl yazdýðýný anlattý

 

"Ýþin sýrrý, yazdýðýný yýrtýp atabilmektir"

Nobel ödüllü Orhan Pamuk'la yýllar önce TV için bir röportaj yapmýþ ve nasýl yazdýðýný anlatmasýný istemiþtim. "Yazýhane"sinde uzun uzun anlatmýþtý. Kendisi için olduðu kadar Türkiye için de büyük önem taþýyan ödülü alýnca bu söyleþiyi sizinle paylaþmak istedim. Belki yazar adaylarýna yol gösterir...

Eskiden ben geceleri çalýþýrdým. Bütün þehir uyurken... Sabah 4'e kadar... Tam 4'te uyurdum. Bu 16 yýl böyle sürdü. Pek çok romanýmýn en iyi sayfalarýný gece yarýlarý tam sessizlikte yazmýþýmdýr. Fakat bir gün bir kýzým oldu, okula gitmeye baþladý ve benim de bütün hayatým deðiþti. Her sabah onunla birlikte 7'de kalkýp okula yürümeye baþladým."

"Ada eþeði gibiyim"
"Okuldan benim 'yazýhane'm aþaðý yukarý 15 dakika... Ýstanbul'un en güzel bölgesinden, Beyoðlu'nun arka sokaklarýndan, Ceneviz havasýnýn Levanten rüzgarlara karýþtýðý eski Rum apartmanlarýný n arasýndan, Ermeni kalfalarýn yaptýðý binalarýn önünden geçerek, o gün yapacaklarýmý planlayarak ve erken kalktýðým için kendimden memnun olarak, sabahýn sessizliðini, þehrin ilk kokularýný, daha ýsýtmayan güneþi hissederek, sokaðý ezbere bilen ayaklarým, beni yoluna alýþmýþ bir ada eþeði gibi yazýhaneme getirir."

"Romanýma sabahlar hakim oldu"
"Eskiden geceleri çalýþtýðým için þehrin karanlýðýný, gecesini bilirdim. Kimi zaman gece yazýnýn baþýndan kalkardým, Niþantaþý'nda, gece de açýk olan sandviççilerden bir þeyler alýrdým. Gece yarýlarý þehrin sokaklarýna çýkan orospularý, arabalarý, ne olduðu belirsiz, baðýra çaðýra geçen çöp ve polis araçlarýný, gece yarýsý piyasaya çýkan köpek çetelerini tanýrdým.
Ýstanbul'un gece sessizlikleri, neon lambalarýnýn ancak gece fark edilen çýtýrtýsý, bir yerde bir kedinin devirdiði bir kutu, tek tük çöpleri karýþtýran ve gündüzleri asla göremeyeceðiniz garibanlar.. . Bunlar romanlarýmda çok yer almýþtýr. Sebebi benim de geceleri 4'lere kadar oturmam ve kimi zaman o saatte, yazýhanemden çýkýp eve dönmemdi. Fakat kýzým doðunca Ýstanbul'un bu gece hayatý kapandý. Romanlarýma daha çok sabahlar hakim olmaya baþladý; 'tek tük geçen arabalar ve eski otobüsler, poðaçacýya eþlik eden salepçinin kaldýrýma konup kalkan güðümleri ve dolmuþ duraðýnýn deðnekçisinin düdüðü' vs."

"Yazýhaneme girer girmez..."
"Yaptýðým ilk iþ kahvenin baþýna koþmaktýr. Sabahlarý fazla gazete okumam. Þöyle bir bakarým o kadar... Öyle gerinip yatakta vakit geçirmekten hiç hoþlanmam. Baskýna uðramýþ asker gibi, kedi gibi kalkarým ve 8 dakikada kahvaltý sofrasýnda olmayý tercih ederim. 16 dakikada da evden çýkarým. Gazete okumam. Çünkü bu tempomu böler. Ülkesinin dertleriyle ilgilenen roman yazarýnýn maneviyatýný, moralini bozar gazete... Güne kötü baþlamasýna neden olur."

"Yüzlerce kuralýn olmalý"
"Terbiye edilmiþ bir makine gibi yazýnýn baþýna geçerim. Bazý törencikler, bazý kurallar, ezberlenmiþ alýþkanlýklar beni disipline eder. Okurlarým hep 'Nasýl iyi yazýlýr?' diye sorarlar. Benim buna cevabým þudur:
Yazarlýk çok disiplinli bir iþtir. Yüzlerce kuralýnýz olacak. Bunlar sizi çalýþmaya itecek. Geleceksin. Kahveni yapacaksýn. Ve küçük törencikler baþlayacak.
Neler onlar? Masa üzerinde kahven, küçük kaðýtlarýn, yapýlmasý gereken iþlerin olur. Telefonu kaparsýn, kendi kendine volta atarsýn. Masanda oturursun. Seni çalýþmaya zorlayacak þeyleri yaptýkça mutlu olursun. Onlarýn mutluluk olduðuna inanýrsýn. Bu baðlamda disiplin ya da kurallar dýþardan bakýldýðýnda saçma gibi görünür ama aslýnda o törenlerden çok, o törenlere boyun eðmek önemlidir. Yazarlýkta da benim dýþarýdan saçma gözükebilecek törenlerim, alýþkanlýklarým aslýnda beni bütün gün, sayfaya boyun eðmeye, yazýya hürmete sevk eder."

"Kendimi döve döve yazar yaptým"
"Bir anlamda kendimi kurallarla döve döve, kendimi ite ite, terbiye ede ede yazar yapmýþýmdýr. Böyle yazar olunur.
Yazarlýðý gösteriþli jestler, büyük dramatik hayatlar sanýyorsanýz, bundan bir an önce caymanýz lazým. Küçük bir odada, kendi kendinize, küçük alýþkanlýklarýnýzla iðne ile kuyu kazarak ve aslýnda bütün gün bir sayfaya bakarak ve bunu yapmayý severek, hayal gücünüzü iþleterek yaþamayý göze alabiliyorsaný z, yazarlýk serüvenine giriþebilirsiniz. "

"Takýlýnca volta atmaya baþlarým"

"Yaptýðým ilk iþ, Hemingway'in öðüdüyle, önceki gün yazdýklarýmý okumaktýr. Bu beni hem romanýmýn havasýna sokar hem de yazdýklarýmý yeniden deðerlendirme þansý verir. Ýyi mi, kötü mü olduðuna hemen karar veririm: Gaddar bir günümdeysem hemen cart curt yýrtar atarým. Bu yüzden de telli dosyalara yazarým.
Elimi korkak alýþtýrmamýþýmdýr. Yýrtmak en büyük eleþtiridir. Eleþtirmenler bizim kitaplarýmýz çýktýðý vakit, kenarýndan, köþesinden en fazla 'kemirebilirler' ama biz yazarlar, onlar bizi öldürmesin diye daha baþta cart diye yýrtarýz. Yazarlýðýn temel sýrlarýndan biri yýrtýp atmak, biraz daha iyi bir sayfaysa silip deðiþtirmektir. "

"Güzel cümleyi yarýna sakla"
"Bütün mesele odur iþte... Ýlk cümleye baþlayabilmek. .. O güne iyi baþlamak, o günün ilk cümlesini bir an evvel yazabilmek.. . Yine üstadýmýz Hemingway'in çok güzel bir öðüdü vardýr bu konuda:
'Akþam gün biterken yazýlacak iyi bir cümleniz varsa onu yazmayýn. Onu ertesi sabaha býrakýn ki, sabah hemen yazmaya baþlayabilesiniz' der. Buna uymuþumdur. Yani 'Ahmet kapýyý açtý, elinde tabancasý vardý. Korkuyordu' cümlesi hazýrsa onu yazmam, ertesi sabaha býrakýrým. Sabah da, önceki gün yazdýklarýmý okuyup hemen o cümleyi oraya oturturum.

"Çok yazdým, kesin kötü oldu"
Bu cümleyi yazdýktan sonra genellikle ikincisi, üçüncüsü gelir. Sanki cümleler size kendilerini sunarlar. Olaylar 'Ben de olmak istiyorum, ben de olmak istiyorum' diye baðýrýrlar; cümleler 'Ben de gözükeyim' diye yalvarýrlar. O sahneleri, o karakterleri aslýnda aylarca, yýllarca düþünmüþsünüzdür ama onlarýn cümleye geçmesi sanki var olmalarý anlamý taþýr.
Genellikle beþ-altý cümle yazdýktan sonra takýlýrým. Çünkü o bana çok gelir. Çok yazdýðýma göre mutlaka bir yerde gevþeklik yapmýþýmdýr. Kötü bir þey yazmýþýmdýr. 'Dur þunu yeniden okuyayým' derim. Okurum. Mutluluktan ve bu gerginlikten ayaða kalkar, yürümeye baþlarým. Bütün gün yaptýðým asýl iþ budur iþte.
Volta atarým. Ben hapiste yatmadým ama Türk edebiyatýndan ve filmlerden volta atmayý bilirim. Birçok Türk yazar hapislerden yetiþtiði için volta atarak çalýþmýþtýr. Benim günümün çoðu da sayfa üzerine bir þeyler yazmakla deðil, volta atmakla, yani evin içinde disiplinli bir þekilde bir yerden bir yere hýzlý hýzlý gidip gelmekle geçer. Bir koridor voltam vardýr, uzun. Bir de salon voltam vardýr, daha kýsa... Karýþtýra karýþtýra günü doldururum.
Volta atarken romanýma bundan sonra girecek isimleri düþünürüm, onlarýn etrafýnda yürüdüðümü düþünürüm. Cümleyi içimde hissetmiþimdir. Onu yazmak için büyük bir istek duyarým."

"Birden dökülüverirler"
"Ruhum harekete geçemiyorsa, kendini çok engellenmiþ ve kötü hisseder. Ezilir sanki. O zaman hiç olmazsa vücudum hareket etmek ister ve yürümeye baþlarýz. Yürürüm... Yürürüm... Cümlenin etrafýnda da döndüðümü, saðýný solunu kurduðumu düþünürüm. En sonunda o cümle bana gelir ve onu yazarým. Yalnýz o cümleyi deðil; aðacý sallayýnca bir armut yerine beþ-altý armut dökülmesi gibi, beþ-altý cümle birden dökülür. Onlarý toplarým. Memnunumdur, yorgunumdur. Tekrar volta...
Matematik problemi çözen bir lise öðrencisi gibi bir buzdolabýný karýþtýrýrým, bir yazý okurum. Kafam dinlenir. Sonra kafamýn ordularý tekrar toparlanmaya baþlar. Tekrar bir aðaç sallanýr. Tekrar volta... Zaman böyle geçer. Yazma sürem kýsýtlýdýr. Vaktimin çoðu onun etrafýnda ordularý toplamak ve düþünmekle geçer."


 

"Baba, kitabýn çýkmýþ, gördüm"

"Artýk ne yazýk ki eskisi kadar heyecanlanmýyorum. Eskiden mesela 'Cevdet Bey ve Oðullarý'ný ilk defa vitrinde gördüðümde ne kapaðýný biliyordum ne de nasýl dizildiðini.. .
Þimdi ise itiraf edeyim, her þeye karýþýyorum. Ukalalýðýmla kapaða da içeriðine de karýþýyorum. O yüzden de kitabý elime aldýðýmda hiç þaþýrmýyorum.
Bu sefer hayret eden kýzým oldu. 'Benim Adým Kýrmýzý'yý kýzýma ithaf etmiþ, kahramanýna da onun adýný vermiþtim. Bir gün bir kitapçýda el yazýsý ile 'Orhan Pamuk'un yeni romaný çýktý' yazýsýný görmüþ. Telaþla bana telefon etti. 'Baba kitabýn çýkmýþ, gördüm' dedi. Sevinerek zýplamaya baþlamýþ. Artýk yeni kitap heyecanýmý kýzýma devrettim."

"Mutlaka kahvem ve mide ilacým"

"Benim Adým Kýrmýzý'yý bitirirken bir ara çok yoruldum. Öyle dönemlerde hatalarýmýz, küçük kusurlarýmýz bize dünyanýn en büyük felaketleri olarak görünür. Bunlara tahammül edemeyeceðimi, rezil olacaðýmý ve herkesin 'Gördün mü, neler saçmalamýþ' diye bana bakacaðýný düþündüðüm bir dönemimdeydim. Romanýn son düzeltmeleri üzerinde çok çalýþmýþtým. Kendime bir eðlence aradým. Onun ne olduðunu biliyordum.
Bir arkadaþla Steven Spielberg'in 'Er Ryan'ý Kurtarmak' filmine gittim. Sinema aðzýna kadar doluydu, ön sýraya oturdum. Neredeyse perde beni kuþattý. Dolby sinema sarsýldý, müzik bütün vücuduma sýzýp dolaþtý. Ben filmin içindeydim sanki, o savaþýn, o korkunç dehþetin içindeydim. Ve dehþet de çok güzeldi. Kendimi unutmuþtum. Filmi seyrederken o kadar mutlu oldum ki sonunda bu, bir mutsuzluða dönüþtü. Çünkü o anda sinemanýn romandan daha üstün bir sanat olduðunu düþündüm. Çünkü sinema en yorgun, en yýkýk anýmýzda bile bizi içine alabiliyor. Bizi teselli edebiliyor. Bize dünyayý unutturabiliyor. "

Ýlaç, sigara ve kahve
"Masamdaki mide ilaçlarý yazarlýðýmýn küçük törenlerinden biridir. Yazarken ara sýra aðzýma bir tane mide ilacý atarým. Cümle istediðim gibi olmamýþsa midemde asit salgýlamasý artar çünkü... Bir hap belki midemin iþine yaramaz ama kafama yarar.
Yýllarca sigara içtim, gittikçe de çok içiyordum. Bir elimde sigara, bir elimde dolmakalem vardý. Ve bundan korkmaya baþladým. Ölüme dört nala gittiðimi fark edip sigarayý irade ile býraktým.
Ama kahve içmeye devam ediyorum. O da bir küçük törenciktir. Masamdan kalkarým, kahveyi bastýrýrým. 'Kara Kitap'ta da yazdýðým gibi, sabýrsýz adamýn anlamsýzca buzdolabýný karýþtýrmasý, sanki birisi yeni bir þey koymuþ gibi, boþ boþ içine bakmasý, tekrar yürümesi, tekrar kahve makinesi, bütün bunlar yazarýn vazgeçilmez alýþkanlýklarý, günlük törenleridir. "


 

"Bütün dünya 'Yaz artýk' diye baðýrýr"

"Geçen yaz ýssýz bir adadaydým ve günde 12 saat çalýþýyordum. Çok da memnundum. Adaya çekildiðim zaman romanýmdan baþka bir þey düþünmem. Kimse beni aramaz. Beni görmez. Telefonlarý baþkasý açar. Dünyadan kopmuþumdur. Ama o zaman insan kafasý, ruhu bir lokomotif þeklini alýr; hýzla yeni fikirler üreterek, fikirleri birbirine katlayarak, zincirleri birbirine birleþtirerek durmaksýzýn düþünür. Yazacaðým þeyler, ben olurum; kitap sanki bana dönüþür. Düþüncelerle birleþirim.
Sabah kalkar duþa girerim, her yerime su deðil, romanýn düþünceleri akar, denize girerim, sýrt üstü yatar düþünürüm. Sanki deniz, romanýmýn bir parçasý olmuþtur. O zaman verimliliðim olaðanüstü artar.
Gece 9.30'da yatýp, sabah 3.30'da kalkýyordum bir dönem... Sabah 10'a kadar yalnýzca kahve içerek ve olaðanüstü yazýyordum. Böyle sessiz bir ortamda sanki bütün dünya sana 'Yaz artýk. Yaz' diye baðýrýr, 'Görüyorsun. Bir zamanlar zor zannettiðin þey ne kadar kolay' der. Doða da hayat da basittir. Her þey yalandýr, her þey senin yazmam içindir ve siz yazmaya devam edersiniz."

"Telefonun fiþini çekerim"

"Genellikle cevap vermem. Fiþini çekerim. Ýsteyen bana faksla ulaþýr. Bir zamanlar telesekreter kullanýyordum. Ama o da bana Gabriel Garcia Marquez'in 'Yüzyýllýk Yalnýzlýk'ta bahsettiði oturaðý hatýrlatýyor. Orada çok kalabalýk bir ailenin tek bir helasý vardýr. Herkes sabah helaya gitmek için kuyruk olur. Bunu da herkese oturak vermekle çözerler. 'Ama oturak da sorunu çözmedi, sadece erteledi' der Marquez; 'Çünkü akþam bu kez de oturaðý boþaltma kuyruðu oluyordu.'
Telesekreter de öyledir. Cevap makinesine not býrakanlarý geri ararsýnýz, çoðunlukla bir seferde bulamazsýnýz. 'Kusura bakma seni arayamýyorum, benimle konuþmak istemiþsin ama aslýnda konuþacak bir þey yok' demek için peþinden koþarsýnýz. Bu, sorunu çözmez. Yalnýzca erteler ve büyütür. Onun için telesekreter de kullanmýyorum. "

"Kalemin boþ kartuþlarýný saklarým"
"Kartuþlu dolma kalem kullanýyorum. Boþ kartuþlarý da saklýyorum, týpký bir avcýnýn boþ kovanlarý saklamasý gibi... Çünkü kartuþu boþaltmak, bana çok yazdýðýmý, yol aldýðýmý gösterir. Yazým, düzeltile düzeltile biraz arapsaçýna döner. O haliyle yayýnevine yollarým. Þimdi daha 'ünlü' bir yazar olduðum için yayýnevindeki arkadaþlar saðolsunlar nazýmý çekiyorlar. O el yazýsý sayfalarý Ýletiþim Yayýnlarý'nýn Avrupa þampiyonu dizgicisi Hüsnü Abbas dizer. En okunmaz yazýmý okur ve çok büyük süratle yazar. Bazen ben yazmasam bile onun romaný iyi yazdýðýný hayal ederim."

Bir roman nasýl baþlar?
"Bir roman bir düþünceyle baþlar. Derim ki kendi kendime, 'Resimle ilgili, nakkaþlarla ilgili bir roman yazayým'. Bu, genel düþüncedir. Ama bir de bunun tomurcuðu mu desem, bir sahnesi, bir aný, bir durumu, bir kahramaný, hayata baðlý bir yaný vardýr. Bu ikisi birbirine denk düþmeyebilir. Ama ne zaman ki bu fikirle gelen bir kahramaný merdivenlerden inerken görürsünüz ya da bugün söylediðiniz bir cümle o zamana cuk oturur, ne zaman bir ayrýntýyý içinizde hissedersiniz, roman iþte asýl orada baþlar ve onu yazmaya koyulursunuz.
Romanýn bir de bilgi edinme süreci vardýr. Mesela 'Benim Adým Kýrmýzý' için ben ta 1990'da kütüphaneye girmiþim. Defterimin ilk sayfasýnda þu not var:
'1 Haziran 1990... Ýran ve Türk minyatür sanatý üzerine bazý kitaplar istedim. Kitaplarý kütüphane memuru raflardan bulup getirmeye gitti.'
Masada beklerken kendi kendime bu notu almýþým. O gün kitaplarý okumaya baþladým ve roman tam dokuz yýlda çýktý."

"Çalýþýrken eve müzik girmez"
"Müzikle, aþk ve nefret iliþkim var. Müzik benim için bir teselli aracý... Diyelim ki hayatta yenilmiþimdir, kederliyimdir, iþler istediðim gibi gitmemiþtir; o zaman müziði açarým. Müzik beni defterlerimden uzaklaþtýrýr. Teselli eder. Son derece tutucu ve yararcý bir müzik anlayýþým vardýr. Bana ilham verip coþturmaz. Verse bile verdiði ilham, asla yazýya dönüþmez. Onun için müziði olduðunca hayatýmdan uzak tutuyorum. Çünkü yazým için gereksindiðim þey, teselli deðildir; biraz saldýrgan, muzýr, giriþken bir ruh halidir; kimsenin girmeye cesaret edemediði bir topraða girip orayý ele geçirme durumudur. Böylesine muzýr, giriþken, saldýrgan, yýrtýcý, haksýzlýk etmeyi göze alabilen, adil olmaktan çok, atak olan, baþkalarýnýn canýný yakabilen bir ruhun, müziðe ihtiyacý yoktur. Bilakis benim yazdýklarýmý okuyacak olanlarýn müziðe ihtiyacý olabilir diye düþünürüm. Ben müzik dinlersem baþkalarýnda bu isteði uyandýramam."

Günde bir sayfa

"20 senedir yazýyorum. Yazdýðým sayfa sayýsýný topladým, böldüm, çarptým. Hesabýma göre senede 300 güne yakýn çalýþýyorum ve 170-180 sayfa yazýyorum. Demek ki ben aslýnda günde 0,75 sayfa yazýyorum. Bir sayfa yazamýyorum ama bütün günüm burada geçiyor. Tabii bazen þöyle oluyor: 15 gün uðraþýp 10 sayfa yazýyorsunuz, sonra hepsini çöpe atýyorsunuz."

"Romaný bitirmek, liseyi bitirmek gibi"

"O gün, lise bittiði gün ne olursa o olur. Birdenbire önünüzde dünyanýn sýnýrsýzlýðý açýlýr; hem mekan hem zaman olarak... Yapýlacak þeyler birikmiþtir. 'Bitirince yapacaðým' diye ertelediklerinizle bir baþ dönmesi yaþarsýnýz. Hayat olaðanüstü güzeldir. Herkes niçin gülümsemiyor diye þaþarsýnýz. Ama bu, üç gün sonra geçer ve bakarsýnýz ki o üç gün doðru düzgün bir þey yapmamýþsýnýzdýr. Çünkü kendinizi sýkmamýþsýnýzdýr. Hepsinden, bir ucundan yarým yamalak tatmýþsýnýzdýr."

Kalýcý Baðlantý Yorum (0) Yorum yaz! Arkadaþýna Gönder!

0 yorum yazýlmýþtýr